SZKOŁA

Historia i patron

I Liceum Ogólnokształcące w Bydgoszczy swą historią sięga czasów panowania Wazów.
  • historia szkoly


Patron ZSO nr 1 w Bydgoszczy


"Któż nie chciałby stać się przez szczęście głupszy, zamiast być mądrzejszy przez szkodę."C.K. Norwid Cyprian Kamil Norwid pochodził z ubogiej rodziny szlacheckiej. Urodził się pod Warszawą w Laskowie-Głuchach 24 września 1821 roku. W latach 1831-1837 uczył się w warszawskim gimnazjum, którego nie ukończył. Następnie uczył się w szkole malarskiej. Zdecydowaną większość swego życia spędził poza granicami kraju. W 1842 roku wyjechał z Warszawy i udał się do Włoch, gdzie rozpoczął studia rzeźbiarskie. W roku 1846 został aresztowany w Berlinie i oskarżony o współdziałanie w wydarzeniach rewolucyjnych na ziemiach polskich. W więzieniu nabawił się częściowej głuchoty. Następnie przebywał w Brukseli, gdzie zdecydował się ostatecznie pozostać na emigracji. W 1848 roku przebywał w Rzymie, w następnym roku przebywał w Paryżu. Tu zaprzyjaźnił się z Fryderykiem Chopinem i Juliuszem Słowackim. 

Zetknął się również z pisarzami rosyjskimi - Iwanem Turgieniewem i Aleksandrem Hercenem. Brał czynny udział w życiu emigracyjnym. Związał się ze stronnictwem księcia Adama Jerzego Czartoryskiego. Jego kłopoty osobiste, m.in. niespełniona miłość do Marii Klaregis oraz problemy finansowe spowodowały wyjazd do Stanów Zjednoczonych (1852 - 1854), gdzie pracował m.in. jako grafik przy organizowanej w Nowym Jorku wystawie światowej. Przez Londyn powrócił do Paryża. W tym okresie próbował włączyć się w bieg wydarzeń, m.in przy pomocy politycznych memoriałów. Jako artysta plastyk zdobył uznanie wśród Francuzów. Żył w coraz większym osamotnieniu, uważany za dziwaka. W 1877 roku z powodu biedy zamieszkał w opiekuńczym Zakładzie św. Kazimierza na przedmieściu Paryża, gdzie zmarł. W 1888 roku jego zwłoki zostały przeniesione do grobu zbiorowego w Montmorency pod Paryżem. 

Norwid był twórcą posiadającym bardzo szerokie i wszechstronne zainteresowania artystyczne. Zajmował się poezją, dramatopisarstwem, prozą, sporo też rzeźbił i rysował. Za życia opublikował tylko nieliczne utwory; od 1840 ogłaszał wiersze w czasopismach; od 1848 seria traktatów poetyckich i dramatów: "Wigilia" (Paryż 1848), "Pieśni społecznej cztery strony" (Poznań 1849), "Niewola" (powstanie 1848-1849, wydanie Lipsk 1864), "Psalmów-psalm" (powstanie 1850, druk w "Wiadomościach Literackich" 1933), dramat "Zwolon" (powstanie 1848-1849, wydanie Poznań 1851), poetycki traktat o sztuce "Promethidion" (powstanie 1848-1850, wydanie Paryż 1951). W cyklu artykułów "Listy o emigracji" ("Dziennik Polski" 1849) nakreślił program artystyczny postulujący antyromantyczną "literaturę czynu", w 1856 napisał poemat epicki osnuty na dziejach starożytnych "Quidam". Do arcydzieł prozy polskiej należą cykle "Czarne kwiaty" oraz "Białe kwiaty", opublikowane w dodatku miesięcznym do "Czasu" 1856- 1857, w lipskim zbiorze znalazły się także m.in. traktaty poetyckie "Pięć zarysów", "Rozmowa umarłych". W latach 1865-1866 przygotował do druku swój najlepszy zbiór wierszy "Vademecum", na który nie znalazł za życia wydawcy, opublikowany dopiero w 1947 zaś w latach 1833-1865 udało mu się ogłosić drukiem zaledwie 21 wierszy i traktat poetycki "Rzecz o wolności" (Paryż 1869). Nigdy natomiast nie udało się Norwidowi wydać ani wystawić wielkich dramatów, np. "Noc tysięczna druga", "Wanda", "Za kulisami", "Kleopatra", "Aktor", "Miłość czysta u kąpieli morskich". W częściowo zaginionych rękopisach pozostawały przez wiele lat m.in poematy "Assunta" ("Przewodnik Naukowy i Literacki" 1907) i "A Dorio ad Phrygium" (fragmenty ogłoszone 1915), nowele, np. "Stygmat" i "Ad leones". 

Norwid odkryty na nowo w początku naszego stulecia, głównie przez Z. Przesmyckiego-Miriama, uważany jest za jednego z najbardziej oryginalnych pisarzy polskich, którego twórczość cechuje wyrafinowany artyzm i filozoficzna głębia, teksty Norwida wykorzystano w filmach: "Popiół i diament" (1958) A. Wajdy - jako napis z poematu "Promethidion" umieszczony na płycie renesansowej nagrobka, a odczytywany przez Maćka Chełmickiego; "Chimera na polskiej drodze" (1969) - filmie populularno-naukowym K. Muchy o twórczości J. Malczewskiego. 



Historia

I Liceum Ogólnokształcące w Bydgoszczy swą historią sięga czasów panowania Wazów. Jest kontynuacją szkoły polskiej założonej przez zakon jezuitów. Już w 1623r. uczniowie kolegium witali w bramie miejskiej, a następnie w auli szkolnej króla Zygmunta III, który zatrzymał się w Bydgoszczy w drodze do Gdańska.
W 1637 r. zakupiono przy starym rynku kamienicę, przeznaczając ją na cele szkolne. W dwa lata później, po przebudowie i dostosowaniu budynku do nowych celów ma miejsce uroczysta inauguracja roku szkolnego. Na uroczystość tę przybyli licznie szlachta i mieszczanie. Z tych bowiem warstw społecznych rekrutowali się uczniowie. Uczyli się tu Kujawianie, Pałuczanie, Krajanie i Kaszubi. Pojawiali się także synowie mieszczan gdańskich i braniewskich. W 1772 r. uczył się tutaj nawet Anglik Aleksander Gordon. Budowę nowego, okazałego gmachu szkolnego zakończono w 1695 r. Służył on młodzieży aż do roku 1878 tj. do momentu wybudowania nowego obiektu przy Placu Wolności. 

W początkowym okresie istniały jedynie klasy najniższe klasy gramatyki, w których nauczano podstaw gramatyki łacińskiej i greckiej. W 1642 r. powstała tzw. klasa syntaksy, w której uczniowie mieli posiąść pełną wiedzę gramatyki. Na specjalne życzenie fundatora Jerzego Ossolińskiego utworzono w 1649 r. wyższe klasy retoryki i etyki. Poza przedmiotami przewidzianymi programem nauczania dużo uwagi poświęcano naukom przyrodniczym. W kolegium uczyli nauczyciele o wysokich kwalifikacjach np. Bartłomiej Wąsowski, Wojciech Głazowicz architekt, matematyk i astronom. Kolegium było znane także z organizowania szeregu imprez kulturalnych. Działający teatr szkolny angażowano często dla uświetnienia miejskich uroczystości. Jedną z takich okazji był np. każdorazowy przyjazd starosty bydgoskiego na zamek. Wspaniałą imprezę kulturalną przygotowała młodzież na cześć króla Stanisława Leszczńskiego jadącego w 1734 r. do Gdańska. Autorami wygłaszanych mów, dialogów i wierszy byli profesorowie. 

Szkoła posiadała także okazałą bibliotekę. Była to największa biblioteka bydgoska. Nie znamy nawet w ogólnych zarysach zawartości księgozbioru, chociaż należy sądzić, że przedstawiał on olbrzymią wartość gdyż w latach 1655-1660 (podczas potopu szwedzkiego) został zrabowany przez Szwedów. Księgi te już nigdy nie wróciły do Bydgoszczy. 

5 sierpnia 1772 r. zostały podpisane w Petersburgu traktaty rozbiorowe między Prusami, Rosją i Austrią, na mocy których Bydgoszcz została wcielona do monarchii pruskiej. 3 września Fryderyk II wydaje oficjalne patenty włączające ziemie nad Notecią i Brdą do państwa pruskiego. Już w roku następnym 1773 kolegium bydgoskie przekształcone zostaje w gimnazjum. Niespodziewanie klęska zadana monarchii pruskiej jesienią 1806 r. przez Napoleona otworzyła przed Polakami widoki na odbudowę własnego państwa. 

19 lutego 1807 r, odbywa się oficjalna uroczystość przejęcia Bydgoszczy pod polskie rządy organizującego się Księstwa Warszawskiego. Bydgoszcz zostaje stolicą departamentu (ówczesnej jednostki administracyjnej). W dziedzinie organizacji szkolnictwa należ wymienić utworzenie szkoły departamentalnej z polskim językiem wykładowym. Była to wyżej zorganizowana tzw. Szkoła Główna. Jej otwarcie miało miejsce 1 września 1808 r. Obecni byli przedstawiciele władz departamentalnych i wojskowych oraz liczni goście. Remont zdewastowanego gmachu przeprowadzono za pieniądze otrzymane od Izby Edukacyjnej i ze składek społeczeństwa departamentu. Natomiast mieszczanie zebrali pieniądze na pensje dla profesorów. Było ich sześciu. Do szkoły uczęszczało 50 studentów. Po kilku latach godność Szkoły Głównej przejęło starsze i liczniej uczęszczane gimnazjum toruńskie. Uczelnia bydgoska przekształcona została w realną szkołę wydziałową. We wrześniu 1812 r. wizytuje ją znany pisarz i polityk Julian Ursyn Niemcewicz. W tym samym czasie na scenie szkolnej zespół aktorski Kaspra Kamińskiego przedstawił bydgoskiej publiczności "Krakowiaków i górali" Wojciecha Bogusławskiego. 

Krótki okres niepodległości w dziejach Bydgoszczy zakończył się decyzją kongresu wiedeńskiego, likwidującą Księstwo Warszawskie i dzielącą jego ziemie między trzy państwa zaborcze. Bydgoszcz staje się stolicą jednego z dwóch obwodów rejencyjnych nowej prowincji pruskiej. W ten sposób rośnie jej ranga jako ośrodka administarcyjnego i gospodarczego na pólnocnych ziemiach Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Ta wzrastająca rola wpływa decydująco na rozwój oświaty w mieście. Właściwą rangę nadawało oświacie bydgoskiej szkolnictwo ponadpodstawowe. Początkowo zaliczała się do niego tylko odziedziczona po czasach Księstwa Warszawskiewgo szkoła wydziałowa o kierunku realnym. 

Szkoła ta miała całkowicie polski charakter, mimo iż w pierwszych latach rządów pruskich przeważali zdecydowanie uczniowie narodowości niemieckiej. Zasługa to niewielkiego grona pedagogicznego, które tworzyli rektor Wilczewski, prof. Szulc, nauczyciele Bernhard i Królikowski. Językiem wykładowym był język polski. Poziom nauczania języka niemieckiego był bardzo niski, gdyż żaden z nauczycieli nie władał dobrze tym językiem. Szkoła wydziałowa istniała tylko przez pierwsze dwa lata rządów pruskich. 

W dniu 30 lipca 1817 r. przekształcona została w sześcioletnie klasyczne gimnazjum królewskie, którego absolwenci posiadali prawo studiowania na uczelniach uniwersyteckich. Zgodnie z duchem pedagogiki pruskiej program nauczania faworyzował naukę języków klasycznych i łaciny i greki. Odbywało się to oczywiście za szkodą dla nauk przyrodniczych, matematycznych i zajęć praktycznych. Liczba uczniów po kilku latach stabilizuje się na około 250, w tym uczniów narodowości polskiej około 40. Tę szczupłą grupę stanowili potomkowie rodzin szlacheckich z miasta i najbliższej okolicy. Chłopcom z niezamożnych rodzin polskich uniemożliwiało kształcenie się w gimnazjum wysokie czesne. Również duży napływ niemieckich rodzin urzędniczych powodował stopniowe zacieranie się charakteru szkoły polskiej. 

W specyficznej sytuacji zaboru pruskiego szkolnictwo miało do spełnienia dodatkową funkcję ważnego instrumentu germanizującego. Tę funkcję od samego początku przejęło klasyczne gimnazjum królewskie. Dyrektorem szkoły zostaje Niemiec Ludwig M??ller, a wśród ośmioosobowego grona pedagogicznego znalazło się tylko trzech Polaków. Język polski przestał być językiem wykładowym, chociaż początkowo stał się obowiązkowym przedmiotem nauczania nawet dla uczniów narodowości niemieckiej. O wysoki poziom tych lekcji dbały początkowo nawet władze regencyjne, gdyż tylko znajomość obu języków umożliwiała wówczas obejmowanie stanowisk urzędniczych w Wielkim Księstwie Poznańskim. Stopniowo jednak obowiązkowa nauka języka polskiego ulegała coraz większym ograniczeniom. Wreszcie w 1829 r. zaniechano jej całkowicie motywując ten brak niewielką liczbą uczniów w mieście oraz silnym zgermanizowaniem Bydgoszczy i okolic. 

Uczniowie narodowości polskiej nie godzili się jednak z tymi ograniczeniami. W styczniu 1833 r. uczeń Julian Mieczkowski zakłada wśród kolegów tajny związek uczniowski. Celem jego było rozwijanie uczuć patriotycznych, samokształcenie w znajomości historii i języka ojczystego. Przez pewien czas jeszcze prowadzono naukę języka polskiego jako nadobowiązkową w klasie wstępnej. W 1843 r. jednak następny dyrektor Johann Heinrich Deinhardt skasował i te mizerne resztki. Na mocy roporządzenia ministerstwa z dnia 11.02.1844 r. abiturienci narodowości polskiej mięli dostęp do studiów uniwersyteckich pod warunkiem, że wykazali się dobrą znajomościa języka niemieckiego. Od tego momentu nastąpiła fala germanizacji. 

W okresie Wiosny Ludów uczniowie polscy pośpieszyli pod powstańcze sztandary, aby walczyć o niepodległość. 1 sierpnia 1878 r. szkołę już jako ośmioletnie gimnazjum królewskie przeniesiono do nowego pseudogotyckiego gmachu wzniesionego przy Placu Wolności. Liczyło ono około 750 uczniów. Ponadto posiadało szkołę przygotowawczą tzw. preparandę. W październiku 1906 roku szkołę obejmuje strajk w obronie polskiej mowy. Trwa on jeszcze w początkach 1907 roku. Niespełna rok przed przejęciem miasta w posiadanie polskie gimnazjum liczyło 713 uczniów, w tym 121 Polaków. Pół roku później 20.10.1919 r. liczba uczniów spadła do 542, w tym 133 Polaków. Gwałtowna zmiana liczby uczniów w jednym półroczu spowodowana była masowym odpływem Niemców z miasta, a także przenoszeniem się młodzieży niemieckiej do innych gimnazjów. 

Rozwój organizacyjny szkoły w latach 1920-1939


20 stycznia 1920 r. wojska polskie, obejmując ziemie przyznane Polsce przez teraktat wersalski, zajęły Bydgoszcz. Po długoletniej niewoli miasto zaczęło nowy okres swej historii. Zaczyna rozwijać się również szkolnictwo średnie ogólnokształcące. Trudności były ogromne. Brak wysoko kwalifikowanych nauczycieli. Braki w opanowaniu języka ojczystego przez młodzież. Pod koniec stycznia 1920 r. Gimnazjum Klasyczne zostało przejęte przez władze polskie. Zebrane niedobitki zespołów klasowych powitał w auli nowomianowany polski dyrektor Stanisław Stóżewski, w otoczeniu kilku profesorów polskich. Rok szkolny zakończono 30 marca 1920 r. konferencją promocyjną. Po tej dacie rozpoczyna się intensywna nauka języka polskiego. Wraz z początkiem nowego roku szkolnego Ministerstwo byłej Dzielnicy Pruskiej nadało szkole nazwę Państwowe Gimnazjum Klasyczne. 
Program nauki obejmował język polski, łaciński, angielski, grecki, matematykę, fizykę i historię, geografię, religię, wychowanie fizyczne i śpiew. Państwowe Gimnazjum Klasyczne było szkołą skupiającą wyłącznie młodzież męską. Już od początku roku szkolnego 1920/1921 wielką troską było gromadzenie pomocy naukowych i urządzanie gabinetów. Urządzono gabinet fizyczny, przyrodniczy i geograficzno-historyczny oraz salę rysunkową. Ilość i rodzaj pracowni niemal z każdym rokiem ulegała zwiększeniu. Dużo uwagi poświęcano gromadzeniu zbiorów bibliotek nauczycielskiej i uczniowskiej. Staraniem dyrekcji Państwowego Gimnazjum Klasycznego w Bydgoszczy został wybudowany w Kościelisku budynek przeznaczony dla wypoczynku uczniów. W każde letnie wakacje odbywały się tam kolonie letnie. Praca wychowawcza prowadzona była bardzo intensywnie poprzez rozwój samorządności. Na szczególną uwagę zasługuje działalność drużyny harcerskiej i systematyczne akcje obozowe, udziały w zlotach. W 1934 roku drużyna zdobyła tytuł "Drużyny Rzeczypospolitej". Już w 1920 roku rozpoczęło swoją działalność Gimnazjalne Towarzystwo Wioślarskie przy państwowym Gimnazjum Klasycznym. Organizowano wycieczki łodziami do Fordonu , Ostromecka, Grudziądza, Torunia, Gdańska i Gdyni. W szkole działały koła: krajobrazowe, abstynentów, esperantystów, filologiczne, dramatyczne. Istniała orkiestra szkolna i chór. Ważną rolę spełniało Koło Ligi Morskiej. Kierowanie placówką oświatową w tak trudnym okresie dla szkolnictwa polskiego wymagało ogromnego poświęcenia ze strony dyrektora i grona nauczycielskiego. 

W 1930 r. funkcję dyrektora objął Zygmunt Polakowski. Ilość nauczycieli etatowych wahała się od 12 do 19. W latach 1920-1939 świadectwo dojrzałości otrzymało 488 absolwentów rekrutujących się z różnych warstw społecznych.

Okupacja 1939-1945

W okresie okupacji hitlerowskiej szkoła przestała istnieć. Bezprzykładny terror niszczył najlepszych w narodzie. Już w pierwszych dniach października 1939 r. przeprowadzono akcję przeciw nauczycielom, którzy na żądanie niemieckich władz szkolnych rozpoczęli pracę. Aresztowanio 204 nauczycieli, poddając ich najokrutniejszym męczarniom w stajniach koszar artyleryjskich. 56 rozstrzelano w słynnej Dolinie Śmierci pod Fordonem. Zginął tam min. dyrektor Polakowski. W głębokim poczuciu obowiązku patriotycznego przystąpiono do tworzenia tajnych kompletów szkolnych: komplety gimnazjalneszkoła podziemna powstała już w roku 1939. Ile trzeba było przezorności, ile sprytu, by zabrać na lekcje podręczniki i zadania domowe. Młodzież dzielnie przetrwała tyranię. 

Okres powojenny

I Liceum Ogólnokształcące rozpoczęło działanie już 4 marca 1945 r. jako Gimnazjum i Liceum. Na tej bazie uruchamiano następne szkoły średnie. Już w roku szkolnym 1948/49 połączono Państwowe Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące ze szkołą podstawową i utworzono jednolitą szkołę stopnia podstawowego i licealnego. W roku 1961 nastąpiła ponowna reorganizacja. Utworzono I Liceum Ogólnokształcące. Pierwsza matura odbyła się w lipcu 1945 roku. Świadectwo dojrzałości uzyskało wówczas 75 absolwentów. Do chwili obecnej mury szkoły opuściło i uzyskało świadectwo dojrzałości 8665 absolwentów, a w tym roku do egzaminu dojrzałości przystąpiło 267 absolwentów. 


Dyrektorzy I LO:

Czesław Zgodziński (4.03 1945-30. 11.1948) Ludwik Kosiński (1.12.1948-15.12.1949) 
Leon Hartman (16.12.1949-31.08.1950) 
Feliks Kaute (1.09.1950-31.08.1968) 
Eugeniusz Wyroda (1.09.1968-31.05.1976) 
Wiesława Dymel (1.06.1976-31.08.1982) 
Jan Szpara (1.09 1982-31.08.2003) 
Jarosław Durszewicz (1.09.2003-31.08.2012)
Mariola Mańkowska (od 1.09.2012)

Od października 1978 roku szkoła została stowarzyszona z UNESCO, a od października 1994 roku szkoła jest członkiem Stowarzyszenia Szkół Aktywnych. I Liceum Ogólnokształcące utrzymuje ścisłe kontakty ze szkołami średnimi: 
Vaasa Finlandia 
Trondheim Norwegia 
Featherstone Wielka Brytania 

1.02 1949 r. nastąpiło nadanie imienia Ludwika Waryńskiego. 24.09.1992 r.zmiana i nadanie imienia Cypriana Kamila Norwida. Aktualnie jest to największa szkoła licealna w woj. kujawsko-pomorskim. Posiada 53 nauczycieli oraz 1097 uczniów w 32 oddziałach.